Anksiyete Bozukluğu Türleri

1. Yaygın Anksiyete Bozukluğu

Yaygın anksiyete bozukluğu, belirli bir neden olmaksızın sürekli bir endişe haliyle karakterizedir. Kişi, günlük yaşamındaki olaylara aşırı anlam yükler ve her şeyin kötü gideceğine dair güçlü bir inanç geliştirir.

Belirtileri:
• Sürekli huzursuzluk ve gerginlik hissi
• Odaklanma güçlüğü
• Uyku bozuklukları
• Kas gerginliği ve baş ağrıları
• Kolay yorulma

2. Panik Bozukluğu

Panik bozukluğu olan kişiler, aniden ortaya çıkan ve yoğun korku ile kendini gösteren panik ataklar yaşarlar. Bu ataklar genellikle beklenmedik anlarda olur ve birkaç dakika içinde zirve yaparak ciddi fiziksel belirtilere neden olabilir. Panik atak sırasında kişi kalp krizi geçirdiği, nefes alamadığı veya öleceği yanılsamasına kapılır.

Belirtileri:
• Çarpıntı ve göğüs sıkışması
• Nefes darlığı ve boğulma hissi
• Terleme, titreme
• Ölüm korkusu veya kontrolü kaybetme korkusu

3. Sosyal Anksiyete Bozukluğu (Sosyal Fobi)

Sosyal anksiyete bozukluğu, bireyin başkaları tarafından yargılanmaktan veya küçük düşmekten aşırı derecede korkmasıyla ortaya çıkar. Kişi sosyal etkileşimlerden kaçınır ve bu durum zamanla izolasyona yol açabilir.

Belirtileri:
• Toplum içinde konuşurken aşırı kaygı duyma, konuşmaktan veya sunum yapmaktan korkma
• Yüz kızarması, ses titremesi, terleme
• Göz teması kurmaktan kaçınma
• Sosyal ortamlardan kaçınma
• Yeni insanlarla tanışırken aşırı kaygı duyma
• Başkalarının önünde yemek yemekten veya yazı yazmaktan çekinme

4. Özgül Fobiler

Belirli nesne, durum veya olaylara karşı mantıksız ve aşırı korku duyma durumudur. Kişi, korkusunun mantıksız olduğunu bilse bile, bu durumla karşılaşmamak için büyük çaba sarf eder.

Örnekler:
• Yükseklik korkusu
• Kapalı alan korkusu
• Uçak korkusu

Anksiyete ile İlişkili Diğer Bozukluklar

Obsesif-Kompulsif Bozukluk (OKB) ve Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB) belirgin kaygı belirtileriyle seyredebilmekle birlikte güncel tanısal sınıflandırmada anksiyete bozuklukları arasında yer almaz. OKB, Obsesif-Kompulsif ve İlişkili Bozukluklar; TSSB ise Travma ve Stresörle İlişkili Bozukluklar başlığı altında sınıflandırılır.

Obsesif-Kompulsif Bozukluk (OKB)

Obsesif-kompulsif bozukluk, kişinin istemsiz ve rahatsız edici düşünceler (obsesyonlar) yaşaması ve bu düşünceleri hafifletmek için tekrarlayıcı davranışlar (kompulsiyonlar) gerçekleştirmesi ile karakterizedir.

Örnekler:
• Sürekli el yıkama
• Kapının kilitli olup olmadığını defalarca kontrol etme
• Sayı sayma veya belirli rutinleri yerine getirme zorunluluğu hissetme

Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB)

TSSB, bireyin travmatik bir olayın ardından yoğun kaygı, korku ve stres yaşamasıyla kendini gösterir. Savaş, doğal afetler, kazalar, saldırılar veya istismar gibi travmatik olaylardan sonra ortaya çıkabilir.

Belirtileri:
• Travmatik olayı tekrar yaşıyormuş gibi hissetme (flashback)
• Kabuslar ve uyku bozuklukları
• Aşırı irkilme ve tetikte olma hali
• Travmayı hatırlatan durumlardan kaçınma
• Yoğun kaygı ve öfke patlamaları