Psikiyatri Sözlüğü

A B D E F G H İ K M O P R S T U Y

D

DEHB — Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu

Dikkatin düzenlenmesi, dürtü kontrolü ve/veya hiperaktivite ile ilişkili kalıcı güçlüklerle seyreden nörogelişimsel bir bozukluktur. Belirtiler yetişkinlikte de sürebilir.

Depersonalizasyon

Kişinin kendisine, düşüncelerine, duygularına, bedenine veya eylemlerine yabancılaşmış ya da kendisini dışarıdan gözlemliyormuş gibi hissettiği yaşantıdır. Gerçeklik değerlendirmesi genellikle korunur.
Depersonalizasyon nedir?
Depersonalizasyon, kişinin kendisine, düşüncelerine, duygularına, bedenine veya eylemlerine yabancılaşmış hissettiği bir yaşantıdır.Kişi kendisini dışarıdan gözlemliyormuş, hareketlerini otomatik olarak yapıyormuş veya kendi duygu ve düşüncelerine uzaktan bakıyormuş gibi hissedebilir. Bazı kişiler bedenlerinin veya duygularının kendilerine ait değilmiş gibi geldiğini ifade edebilir.Bu deneyimler kişiye oldukça tuhaf ve rahatsız edici gelebilir.
Derealizasyon nedir?
Derealizasyon, kişinin çevresini yabancı, uzak veya gerçek dışıymış gibi algıladığı bir yaşantıdır.Çevre sisli, cansız, alışılmadık veya rüyadaymış gibi görünebilir. Kişiler ve nesneler normalden farklı, uzak ya da gerçek değilmiş gibi hissedilebilir.Depersonalizasyonda yabancılaşma daha çok kişinin kendisiyle ilgiliyken, derealizasyonda çevrenin yaşantılanması ön plandadır. İkisi birlikte görülebileceği gibi ayrı ayrı da ortaya çıkabilir.
Depersonalizasyon ve derealizasyon psikoz anlamına mı gelir?
Hayır.Depersonalizasyon ve derealizasyon yaşantılarında kişi genellikle deneyimin kendisine çok gerçek dışı veya tuhaf geldiğini fark eder; ancak yaşadığı bu hissin öznel bir deneyim olduğunun bilincindedir.Depersonalizasyon/derealizasyon bozukluğunda gerçeklik değerlendirmesinin korunması önemli bir özelliktir.Bu yönüyle, kişinin gerçeklikle ilgili değerlendirmesinin bozulabildiği psikotik yaşantılardan ayrılır.
Depersonalizasyon ve derealizasyon neden ortaya çıkabilir?
Bu yaşantılar yoğun stres, kaygı, panik veya travmatik yaşantılarla ilişkili olarak ortaya çıkabilir.Bununla birlikte depersonalizasyon ve derealizasyon yalnızca psikolojik nedenlerle açıklanmaz. Bazı maddelerin kullanımı veya bazı tıbbi durumlar da benzer belirtilere yol açabilir.Bu nedenle belirtilerin ne zaman başladığı, hangi koşullarda ortaya çıktığı ve başka belirtilerin eşlik edip etmediği değerlendirmede önemlidir.
Her depersonalizasyon veya derealizasyon yaşantısı bir bozukluk mudur?
Hayır.Geçici depersonalizasyon veya derealizasyon yaşantıları tek başına depersonalizasyon/derealizasyon bozukluğu tanısı anlamına gelmez.Bozukluk açısından değerlendirmede belirtilerin sürekli veya tekrarlayıcı olması, belirgin sıkıntıya ya da günlük yaşamda işlev kaybına yol açması ve belirtilerin başka bir psikiyatrik durum, madde kullanımı veya tıbbi durumla daha iyi açıklanmaması önemlidir.Bu nedenle tek bir yabancılaşma veya gerçek dışılık yaşantısından yola çıkarak tanı konulamaz.
Panik atak sırasında depersonalizasyon veya derealizasyon olabilir mi?
Evet.Bazı kişiler panik atak sırasında kendilerine veya çevrelerine yabancılaşmış hissedebilir. Depersonalizasyon ve derealizasyon panik atak sırasında görülebilen belirtiler arasındadır.Bu yaşantının panik atak sırasında ortaya çıkması, kişinin ayrıca depersonalizasyon/derealizasyon bozukluğu olduğu anlamına gelmez.
Ne zaman değerlendirilmelidir?
Depersonalizasyon veya derealizasyon yaşantıları sık tekrarlıyor, uzun sürüyor, kişide belirgin sıkıntı yaratıyor veya günlük yaşamını etkiliyorsa psikiyatrik değerlendirme yararlı olabilir.Belirtilerin yeni başlaması, madde veya ilaç kullanımıyla zamansal ilişki göstermesi ya da nörolojik veya başka tıbbi belirtilerle birlikte ortaya çıkması durumunda tıbbi değerlendirme de gerekebilir.

Depresyon

Depresyon, gündelik dilde farklı anlamlarda kullanılabilen geniş bir terimdir. Klinik bağlamda çökkün duygudurum ve/veya ilgi-haz kaybına; enerji, uyku, iştah, düşünme ve işlevsellikte değişikliklerin eşlik edebildiği depresif tabloları ifade edebilir. Her üzüntü depresif bozukluk anlamına gelmez.

Derealizasyon

Çevrenin yabancı, uzak, gerçek dışı, sisli ya da rüyadaymış gibi algılandığı yaşantıdır. Gerçeklik değerlendirmesi genellikle korunur.
Depersonalizasyon nedir?
Depersonalizasyon, kişinin kendisine, düşüncelerine, duygularına, bedenine veya eylemlerine yabancılaşmış hissettiği bir yaşantıdır.Kişi kendisini dışarıdan gözlemliyormuş, hareketlerini otomatik olarak yapıyormuş veya kendi duygu ve düşüncelerine uzaktan bakıyormuş gibi hissedebilir. Bazı kişiler bedenlerinin veya duygularının kendilerine ait değilmiş gibi geldiğini ifade edebilir.Bu deneyimler kişiye oldukça tuhaf ve rahatsız edici gelebilir.
Derealizasyon nedir?
Derealizasyon, kişinin çevresini yabancı, uzak veya gerçek dışıymış gibi algıladığı bir yaşantıdır.Çevre sisli, cansız, alışılmadık veya rüyadaymış gibi görünebilir. Kişiler ve nesneler normalden farklı, uzak ya da gerçek değilmiş gibi hissedilebilir.Depersonalizasyonda yabancılaşma daha çok kişinin kendisiyle ilgiliyken, derealizasyonda çevrenin yaşantılanması ön plandadır. İkisi birlikte görülebileceği gibi ayrı ayrı da ortaya çıkabilir.
Depersonalizasyon ve derealizasyon psikoz anlamına mı gelir?
Hayır.Depersonalizasyon ve derealizasyon yaşantılarında kişi genellikle deneyimin kendisine çok gerçek dışı veya tuhaf geldiğini fark eder; ancak yaşadığı bu hissin öznel bir deneyim olduğunun bilincindedir.Depersonalizasyon/derealizasyon bozukluğunda gerçeklik değerlendirmesinin korunması önemli bir özelliktir.Bu yönüyle, kişinin gerçeklikle ilgili değerlendirmesinin bozulabildiği psikotik yaşantılardan ayrılır.
Depersonalizasyon ve derealizasyon neden ortaya çıkabilir?
Bu yaşantılar yoğun stres, kaygı, panik veya travmatik yaşantılarla ilişkili olarak ortaya çıkabilir.Bununla birlikte depersonalizasyon ve derealizasyon yalnızca psikolojik nedenlerle açıklanmaz. Bazı maddelerin kullanımı veya bazı tıbbi durumlar da benzer belirtilere yol açabilir.Bu nedenle belirtilerin ne zaman başladığı, hangi koşullarda ortaya çıktığı ve başka belirtilerin eşlik edip etmediği değerlendirmede önemlidir.
Her depersonalizasyon veya derealizasyon yaşantısı bir bozukluk mudur?
Hayır.Geçici depersonalizasyon veya derealizasyon yaşantıları tek başına depersonalizasyon/derealizasyon bozukluğu tanısı anlamına gelmez.Bozukluk açısından değerlendirmede belirtilerin sürekli veya tekrarlayıcı olması, belirgin sıkıntıya ya da günlük yaşamda işlev kaybına yol açması ve belirtilerin başka bir psikiyatrik durum, madde kullanımı veya tıbbi durumla daha iyi açıklanmaması önemlidir.Bu nedenle tek bir yabancılaşma veya gerçek dışılık yaşantısından yola çıkarak tanı konulamaz.
Panik atak sırasında depersonalizasyon veya derealizasyon olabilir mi?
Evet.Bazı kişiler panik atak sırasında kendilerine veya çevrelerine yabancılaşmış hissedebilir. Depersonalizasyon ve derealizasyon panik atak sırasında görülebilen belirtiler arasındadır.Bu yaşantının panik atak sırasında ortaya çıkması, kişinin ayrıca depersonalizasyon/derealizasyon bozukluğu olduğu anlamına gelmez.
Ne zaman değerlendirilmelidir?
Depersonalizasyon veya derealizasyon yaşantıları sık tekrarlıyor, uzun sürüyor, kişide belirgin sıkıntı yaratıyor veya günlük yaşamını etkiliyorsa psikiyatrik değerlendirme yararlı olabilir.Belirtilerin yeni başlaması, madde veya ilaç kullanımıyla zamansal ilişki göstermesi ya da nörolojik veya başka tıbbi belirtilerle birlikte ortaya çıkması durumunda tıbbi değerlendirme de gerekebilir.

Dissosiyasyon

Bellek, kimlik, algı, duygu, beden deneyimi ve çevrenin yaşantılanması gibi normalde birbiriyle bütünleşen zihinsel işlevlerde kopukluk veya süreksizlik yaşanmasını ifade eden geniş bir kavramdır.

Dürtüsellik

Olası sonuçları yeterince değerlendirmeden hızlı biçimde davranma eğilimini ifade eder.

Duygu Düzenleme

Kişinin duygularını fark etme, anlamlandırma, ifade etme ve yoğunluklarıyla baş edebilme süreçlerinin bütünüdür.

Duygudurum

Kişinin belirli bir süre boyunca devam eden genel ve baskın duygusal durumudur.